7 rzeczy, które warto wiedzieć przed rozpoczęciem przyjmowania statyn

Czy powinienem przyjmować statyny? Twój poziom cholesterolu może być podwyższony. Lekarz może zalecić Ci przyjmowanie statyn. Jak podjąć świadomą decyzję? Oto logika i wyniki badań klinicznych, które oceniają, czy te małe tabletki rzeczywiście warto stosować.

Nie do mnie należy przepisywanie leków lub podejmowanie decyzji w Twoim imieniu. Decyzja ta zawsze powinna należeć do jednostki, która rozważyła możliwe korzyści i potencjalne szkody. To pacjent decyduje, czy jest to dla niego dobry pomysł. W tym artykule przyglądam się dokładnie temu, jak możesz podjąć taką decyzję.

Jeśli przyjmujesz leki lub znasz osoby bliskie, które je stosują, ten tekst może być dla Ciebie ważną lekturą. Oto siedem rzeczy, które musisz wiedzieć, zanim zdecydujesz się na zażycie jakiejkolwiek tabletki – dotyczy to każdego leku, nie tylko statyn.

1. Jak przeprowadza się badania nad lekami i dlaczego Złotym standardem w ocenie skuteczności leku jest randomizowane badanie kontrolowane (RCT). W badaniu RCT uczestnicy (czasem nazywani też osobami badanymi) są losowo przydzielani do grupy otrzymującej leczenie (dostającej lek) lub do kontrolnej grupy placebo (otrzymującej tabletkę cukrową, która nie jest lekiem). Obie grupy przyjmują swój „lek” przez określony czas, a następnie analizuje się różnice między nimi. Jeśli w jednej grupie wystąpi znacznie mniej „zdarzeń” (np. zawałów serca) niż w drugiej, możemy uznać leczenie za korzystne lub szkodliwe, w zależności od przebiegu zdarzeń. Jeśli na przykład w grupie lecznej dochodzi do mniejszej liczby zawałów serca niż w grupie kontrolnej, oznacza to, że lek w jakiś sposób zmniejsza ryzyko zawału. Jeśli natomiast w grupie lecznej więcej osób zachoruje np. na raka, leczenie jest szkodliwe. Ważne jest uświadomienie sobie, że korzyść i szkoda mogą występować jednocześnie – np. zmniejszenie liczby zawałów, ale wzrost zachorowań na raka. Jeśli lek przynosi korzyści, badacz, lekarz i Ty jako pacjent musicie wspólnie ocenić, czy warto go stosować, biorąc pod uwagę korzyści i ewentualne szkody. Na przykład: ilu ludzi odniesie korzyść z przyjmowania leku? Ilu doświadczy działań niepożądanych (szkód)?

2. Co dzieje się w typowym badaniu nad statynami? Oto jak może to wyglądać w praktyce. Zakładamy, że w badaniu bierze udział 2000 osób (z podwyższonym poziomem cholesterolu LDL-C). Połowę z nich (1000) losowo przydziela się do grupy otrzymującej lek, a drugą połowę do grupy kontrolnej otrzymującej placebo. Po 5 latach obserwacji okazuje się, że w grupie lecznej (otrzymującej statynę) zawału serca doznało 10 osób, natomiast w grupie kontrolnej – 20 osób. Brzmi dobrze, prawda? Oczywiście, w grupie przyjmującej statynę (grupa leczna) liczba zawałów była dwukrotnie mniejsza. Zwykle wyraża się to jako zmianę względnego ryzyka wystąpienia zawału serca. Dzięki temu możemy stwierdzić, że przyjmowanie statyny zmniejsza ryzyko zawału serca o 50%. Tak właśnie najczęściej prezentuje się te dane w literaturze naukowej i tak tłumaczy się to pacjentom przez lekarzy. Jest to jednak tylko jeden ze sposobów myślenia o korzystnych efektach. Istnieje ich kilka innych. Czytaj dalej.

3. A co z wyrażeniem wyniku jako ryzyka bezwzględnego? Przedstawienie tych samych liczb w zupełnie inny sposób, zwany ryzykiem bezwzględnym, może skłonić Cię do innego myślenia. Te same liczby oznaczają, że jeśli należysz do grupy kontrolnej, masz 98% szans, że nie doznasz zawału serca w ciągu pięciu lat, natomiast jeśli przyjmujesz statynę, Twoje szanse na uniknięcie zawału w ciągu najbliższych pięciu lat wynoszą 99%. Innymi słowy, lek zmniejsza Twoje ryzyko o 1%. Brzmi to zupełnie inaczej – czy wpłynęłoby to na Twoją decyzję o przyjęciu leku?

   Related: Ketone-IQ (HVMN) — Ready-to-drink exogenous ketones for people who won't tolerate MCT.

4. Liczba potrzebna do leczenia Innym sposobem wyrażenia tych samych danych jest zastanowienie się, ile osób musiałoby przyjmować lek, aby jedna osoba odniosła korzyść. W tym przypadku 1000 osób przyjmowało lek, co przełożyło się na 10 mniej zawałów serca. Liczba potrzebna do leczenia (NNT) wynosi 1000/10 = 100. Sto osób musi przyjmować lek, aby jedna osoba odniosła korzyść. Czy zmienia to Twoje podejście do podejmowania decyzji?

5. Działania niepożądane? Niezależnie od sposobu prezentacji liczb, faktem pozostaje, że w grupie lecznej doszło do 10 zawałów serca mniej. Są to realni ludzie, u których uniknięto 10 zawałów. Zawaly serca generują koszty, nie są przyjemne i zazwyczaj oznaczają wcześniejszą śmierć oraz większe cierpienie niż w przypadku ich braku. Gdyby więc nie było żadnych szkód wynikających z działań niepożądanych, decyzja byłaby prawdopodobnie oczywista. Moglibyśmy podawać je rozmaitym grupom ludzi. Niektórzy sugerowali nawet dodawanie ich do wody pitnej! Do częstych szkód ocenianych w badaniach nad statynami należą: nowotwory, miopatia (bóle mięśni i zaburzenia ich funkcji) oraz cukrzyca. Korzystając z tego samego hipotetycznego badania (do rzeczywistych badań wrócimy w tabeli poniżej), załóżmy, że w ciągu 5 lat na raka zachorowało 10 osób w grupie otrzymującej statynę i 1 osoba w grupie kontrolnej. Cukrzycę rozpoznano u 20 osób w grupie ze statyną i u 10 w grupie kontrolnej, natomiast objawy miopatii wystąpiły u 100 osób w grupie ze statyną i u 30 w grupie kontrolnej. Zatem działania niepożądane w grupie otrzymującej statynę są generalnie częstsze w przypadku bólów mięśni, nowotworów i cukrzycy. Jest to konsekwentny wynik takich badań. Czy te liczby zmieniłyby Twoje zdanie na temat bilansu korzyści i szkód? Ponownie można by wyrazić wszystkie te dane jako względne ryzyko (wzrost ryzyka raka o 1000%, cukrzycy o 100%, miopatii o 333%). Można jednak podejść do tego rozsądniej i wykazać wzrost szans na raka o 0,9%, na cukrzycę o 1% i na miopatię o 7%. Trzecim sposobem jest wyrażenie tego jako liczby potrzebnej do wyrządzenia szkody (NNH). Ile osób musi przyjmować statynę, aby jedna doznała szkody (wystąpienia działania niepożądanego)? Liczba potrzebna do wyrządzenia szkody wynosi 100 dla raka, 100 dla cukrzycy i 14,3 dla bólów mięśni. Na każde 100 osób przyjmujących statynę jedna zachoruje na raka, jedna zachoruje na cukrzycę, a co 14. osoba doświadczy bólów mięśni spowodowanych przez lek.

6. Podsumowanie Strona thennt.com udostępnia podsumowane dane dotyczące statyn oraz innych leków, które warto rozważyć. Wykorzystuje ona dane z najnowszych badań klinicznych i metaanaliz, aby wszystko to wyjaśnić. Jest to doskonałe miejsce na start, jeśli chcesz uzyskać podsumowanie obecnej sytuacji. Skopiowałem ich dane dotyczące bilansu korzyści i szkód statyn, przedstawione zarówno w liczbach, jak i procentach, dla osób, które nie miały jeszcze zawału serca (tzw. prewencja pierwotna), oraz osobno dla osób, które już przebyły zawał (tzw. prewencja wtórna).

   Reader favorite: Diet Doctor Membership — Evidence-based low-carb meal plans, recipes and visual guides.

Leki z grupy statyn stosowane przez 5 lat w celu zapobiegania chorobom serca (bez rozpoznanej choroby serca)

Korzyści: Wyrażone jako NNT (liczba potrzebna do leczenia)

• Nikt nie odniósł korzyści (uratowane życie)
• 1 na 104 osób odniosła korzyść (zapobieżenie zawałowi serca)
• 1 na 154 osoby odniosła korzyść (zapobieżenie udarowi mózgu)

Korzyści: Wyrażone w procentach

• 98% nie odniosło żadnych korzyści
• 0% odniosło korzyść w postaci uratowania życia
• 0,96% odniosło korzyść dzięki zapobieżeniu zawałowi serca
• 0,65% odniosło korzyść dzięki zapobieżeniu udarowi mózgu

P.S. A few readers have asked which mct oil & fats we actually reach for — it's Perfect Keto MCT Oil Powder; take a look here if you want the current details.